Ֆիզիկա դաս 8;Մեխանիկական շարժում․․․

1.Ինչն են անվանում մեխանիկական շարժում

Ժամանակի ընթացքում մարմնի դիրքի փոփոխությունն այլ մարմինների նկատմամբ կոչվում է մեխանիկական շարժում:

2.բերել մեխանիկական շարժման օրինակներ

Մեխանիկական շարժման օրինակներ են՝ վազվզող երեխաները, քայլող մարդիկ, սլացող ավտոմեքենաները, թռչող թռչունները, լողացող ձկները, տեղաշարժվող կենդանիները,մոլորակների ու արբանյակների շարժումը տիեզերքում և այլն:  

3.որ մարմինն են անվանում հաշվարկման մարմին

Այն մարմինը, որի նկատմամբ դիտարկվում են այլ մարմինների դիրքերը, կոչվում է հաշվարկման մարմին:

4.Ինչն են անվանում նյութական կետ

Այն մարմինը, որի չափերը տվյալ պայմաններում կարելի է անտեսել, կոչվում է նյութական կետ:

5.Որ դեպքում մարմինը կարելի է համարել նյութական կետ,.որ դեպքում՝ոչ

Այն մարմինը ,որի չափերը տվյալ պայմաններում կարելի է անտեսել կոչվում է նյութական կետ:

Մարմինը նյութական կետ համարելը կախված է դիտարկվող խնդրի պայմաններից ինքնաթիռի վերելքն ու վայրէջքը կամ օդի դիմադրության դերն ուսումնասիրելիս ինքնաթիռի ձևն ու չափերն ունեն էական նշանակություն, և այդ դեպքերում այն չի կարելի համարել նյութական կետ :

6.Ինչն են անվանում շարժման հետագիծ

Շարժման հետագիծ կոչվում է այն գիծը, որով տվյալ հաշվարկման համակարգում շարժվում  է մարմինը : 

7.Ինչն են անվանում մարմնի անցած ճանապարհ

Հետագծի  այն տեղամասի երկարությունը , որով շարժվել է մարմինը որոշակի ժամանակամիջոցում, կոչվում է այդ ժամանակամիջոցում մարմնի անցած ճանապարհ:

8.Ինչով է տարբերվում հետագիծն անցած ճանապարհից:

Մարմնի գիծը անտեսանելի է լինում օդում թռչող բազեի կամ  ճանճի հետագծի նման :

Պատրաստեք տեսանյութ ձեր շրջապատում,առօրյայում հանդիպած ֆիզիկական երևույթների վերաբերյալ:

Суфийские притчи от Санайи

Թարգմանություն

Մեծ սուֆի բանաստեղծ Աբուլ-Մեջջ Սանային ՝ Օմար Խայամի և Ղազալիի ամենաերիտասարդ ժամանակակիցը, ծնվել է 1080 թվականին Ղազն քաղաքում:

Լեգենդ կա, որ Սանայայի տաղանդը նկատվել է վաղ, և նույնիսկ իր երիտասարդ տարիներին նա դարձել է Շահ Մասուդ III- ի դատարանի բանաստեղծ և տիրապետում է մեծ հարստության, որը համապատասխանում էր դատարանում նրա պաշտոնին: Բայց մի օր նա լսել է սուրբ հիմարի խոսքերը, որոնք արհամարհանքով էին խոսում Հնդկաստանում շահի գիշատիչ արշավների մասին, նրա շրջապատի աննշանության, այդ թվում և հենց Սանայայի մասին: Այս խոսքերը նրա մեջ լուսավորություն էին առաջացնում, և նա հրաժարվեց իր նախկին կյանքի ձևից և մտավ Սուֆի ճանապարհ: Հայտնի սուֆի շեյխ Յուսուֆ Համադանին այս ուղու վրա կոչվում է նրա դաստիարակ:

Սանայայի կենսագրությունից հայտնի է, որ նա շատ է ճանապարհորդել. Նա այցելել է Բալխ, Սերախներ, Հերատ, Նիշապուր, Խորեզմ, Բաղդադ և ուխտագնացություն կատարել Մեքքա: Իր կյանքի վերջին տարիներին Սանային վերադարձել է իր հայրենի քաղաքը Ղազնու, որտեղ ապրել է մինչև իր մահը 1140-ին: Նա մահացավ Աստծուն ուղղված խոսքերով. «Քո ողորմությունը ինձ նախադասություն կպատճառի»:

Պետք է նշել, որ իսլամական աշխարհից դուրս մի շարք գիտնականներ բազմիցս կասկած են հայտնել, որ Սանայան պատկանում է Սուֆի ճանապարհին ՝ նկատի ունենալով բանաստեղծի անհատական ​​հայտարարությունները: Բայց սուֆի ավանդույթը չի բացառում այն ​​հավանականությունը, որ մարդը կարող է մեծ սուֆի լինել իր գործողություններում, առանց նույնիսկ դա իմանալու: Մարդու սուֆիի ժառանգությունը գնահատելու հարցում որոշիչ դեր է խաղում սերունդների կարծիքը: Սանայայի «uthշմարտությունների պարտեզ» -ի հիմնական գործի ժառանգները ճանաչվեցին որպես «սուֆիզմի հանրագիտարան», և բոլոր ժամանակների սուֆիսները մեծարում էին բանաստեղծի հիշատակը, իսկ նրա գերեզմանը («Մազար» — սրբի գերեզման) Ղազնայում այսօր շրջապատված է պատվով և հարգանքով և ուխտագնացության վայր է:

Սանայայի կյանքի փառքը բերեցին մի քանի փոքր բանաստեղծություններ («Սիրո գիրք», «Մտքի գիրք» և այլն) և քնարերգական բանաստեղծություններ, այդ թվում ՝ քառյակներ ՝ գրված Օմար Խայամի ազդեցության տակ, որոնք կազմեցին նրա բանաստեղծական «Դիվան» ժողովածուն: Նրա փոքրիկ բանաստեղծություններից մեկը ՝ «Աստծո ստրուկների թափառումը դեպի վերադարձի վայր», -, ինչպես և, դա նախատիպ էր Դանթեի «Աստվածային կատակերգության» համար: Սանայայի և Դանթեի բանաստեղծությունների այս զարմանալի նմանությունը նախ նկատեց Յուջին Բերտելսը, իսկ հետո ՝ գրեթե քսան տարի անց, հայտնի Քեմբրիջի արևելագետ Ռ. Նիքոլսոնը: Նիքոլսոնը զգուշավոր կարծիք հայտնեց, որ այդ նմանությունը պատահական չէ, և որ «կան հետաքրքրասեր մանրամասներ, որոնք մատնանշում են ընդհանուր աղբյուրը և հաստատում են գերակշիռ կարծիքը, որ Դանթեն լայնորեն օգտագործում է մուսուլմանական ավանդույթում պահպանված նյութերը որոշ միջոցներով և որոշ առումներով: և ավանդույթները »: Այնուամենայնիվ, Սանայայի տեքստերը դեռ անհասանելի են եվրոպական ժողովրդականացողների համար, և նրա «Թափառող» ցնցող զուգադիպությունը Դանթեի «Աստվածային կատակերգության» հետ, որը գրվել է նրա մահից հարյուր վաթսուն տարի անց, դեռևս չի դարձել հանրաճանաչ գրական դետեկտիվ պատմություն ՝ մնալով գիտական ​​առեղծված միայն մասնագետների նեղ շրջապատի համար:

Սուֆիի ուսուցիչ Սանայայի հեղինակությունը բերվել է «Trշմարտությունների պարտեզ» բանաստեղծությամբ (երբեմն ռուսերեն թարգմանությամբ նրա անունը հնչում է «uthշմարտության պարտեզը»): Նա դա գրել է Ղազնայում իր կյանքի վերջին տարիներին և ավարտել այն ՝ ծանր հիվանդանալով: Այս բանաստեղծության վրա աշխատելով ՝ նա համարձակորեն մերժեց Բահրամշահի դատարան հրավերը և իրեն դարձավ հզոր թշնամի: Սանայան նույնիսկ անապահով չէր Բահրամշահին «ofշմարտությունների պարտեզ» նվիրելու համար. Հերետիկոսության մեղադրանքները մեկը մյուսի հետևից դատարանի գիտնականներն էին: Սանային ստիպված եղավ դիմել այդ ժամանակաշրջանի բարձրագույն իսլամական իշխանություններից մեկին ՝ Բաղդադից Հոջջ Իմամ Բուրհան ալ-Դին, Մահումմադ իբն Աբուլ-Ֆազլ, որը նրան տվեց պաշտպանության նամակ («ֆատվա») ՝ ամբողջ մահմեդական աշխարհին հայտարարելով, որ «uthշմարտությունների պարտեզ» ինչը չի հակասում իսլամին և շարիաթին:

Աստիճանաբար, «Trշմարտությունների պարտեզը» այնպիսի բարձր տեղ էր գրավում իսլամական արևելքի հոգևոր կյանքում, որ երբեմն այս բանաստեղծությունը նույնիսկ կոչվում էր «Պարսկական Ղուրան»: «Trշմարտությունների պարտեզ» -ը, որը բաղկացած է հիմնավորումներից և առակներից, նախատիպ է Աթթարի, Ռումիի և Իրանի այլ հայտնի բանաստեղծների սուֆի բանաստեղծություններին, որն ուղղակիորեն ցույց է տալիս իրենց աշխատանքների կապը Սանայայի ժառանգության հետ: Պետք է նշել, որ Սանայի բանաստեղծություններից մեկում ընթերցողի առջև հայտնվում է տարբեր թռչունների ժողովածու, որոնցից յուրաքանչյուրը գովերգը գովերգում է յուրովի: Հնարավոր է, որ հենց Սանայայի այս բանաստեղծական սարքն էր, որ ոգեշնչեց Աթթարին ստեղծել իր ամենահայտնի բանաստեղծությունը ՝ «Խոսող թռչուններ» (երբեմն անունը թարգմանվում է որպես «Թռչունների խոսակցություն»), իսկ ավելի ուշ մեծ սուֆի բանաստեղծ Ալի-Շիր Նավոյին ՝ այս բանաստեղծությունը արտասանելով թյուրքերեն , իր աշխատանքը անվանել է «Թռչունների լեզու»:

Գործնական քերականություն

1.Գնացք, շուն, տարի, կայսր բառերը հոլովի´ր:

Ուղղական (ո՞վ, ի՞նչ)-Գնացք, Շունը, Տարի

Սեռական (ո՞ւմ, ինչի՞)-Գնացքի, Շանը, Տարի

Տրական (ո՞ւմ, ինչի՞ն)-Գնացքին, Շանը, Տարին

Բացառական (ումի՞ց, ինչի՞ց)-Գնացքից, Շնից, Տարուց

Գործիական (ումո՞վ, ինչո՞վ)-Գնացքով,Շնով, Տարով

Ներգոյական (ո՞ւմ մեջ, ինչո՞ւմ, ինչի՞ մեջ)-Գնացքում, Շան մեջ, Տարվա մեջ

2.Նախադասության միտքն այնպես արտահայտի´ր, որ ընդգծված բառը փակագծում տրված հոլովով լինի:

Գերմանիայի Շտրեբեկ գյուղում  բնակիչները մոտ հազար տարի շախմատ են խաղում: Հարյուր տարուց ավելի է, ինչ աշակերտները պարտադիր քննություն են հանձնում, որի ժամանակ և´ շախմատի մասին գիտելիքներն են ստուգվում, և´ խաղալու կարողությունը:

Փարիզում կայացած միջազգային մրցաշարերի վերջին տեղը գրավեց Չեմպիոն ազգանունով անգլիացի մի շախմատիստ:

Արգենտինացի ֆուտբոլասերներ սիրելի թիմը պարտվելու ամոթից փրկելու համար ընդմիջման ժամանակ դարպասների տակ ռումբ էին դրել: Պայթյունի պատճառով խաղը ընդհատվեց, և խաղը չեղյալ հայտարարվեց:

3. Նախադասության միտքն այնպես արտահայտի´ր, որ ընդգծված բառը փակագծում տրված հոլովով լինի:

Ստոկհոլմի թագավորական գրադարանում կա շախմատին նվիրված հիսուն հազար գիրք:

Մեր շուրջը՝ օդի, ջրի, հողի մեջ, ապրում են անթիվ, անհամար մանրէներ:

Կենդանի օրգանիզմներին չեն կարող հաղթել նույնիսկ մանրէներին ոչնչացնող անթիվ բանակներ: Մանրէները ոչնչանում են հատուկ թունավոր նյութերից, որոնցով մշակում են բույսերը:

Բույսերի հյութը պարունակում է հիվանդությունների դեմ պայքարող ու օրգանիզմն ամրացնող «կախարդական» նյութեր:

4. Տրված առածները ընդգծված բառերի հականիշների օգնությամբ լրացրո՛ւ:
Ամառվա փուշը ձմեռվա նուշը:
Բարեկամ կորցնելը հեշտ է, գտնելը դժվար:
Դուրսը քահանա, ներսը սատանա:
Գիտունին գերի եղիր, քան անգետին:
Գիտունի հետ քար քաշի, անգետի հետ փլավ:
Իր աչքի գերանը չի տեսնում, դիմացինի աչքի շյուղը տեսնում է:

5. Նախադասություններում սխալ գործածված բառեր և արտահայտություններ կան, գտի՛ր և ուղղի՛ր:

Այդ հավաքին մասնակցեց նրանց առաջնորդը:
Սպիտակ զգեստը քեզ շատ է սազում:
Ոսկեծամ մազերով մի աղջիկ գալիս է աղբյուրից ջուր վերցնելու:
Մոտենում է աղջկան և տեսնում, որ մի վիշապ, գլուխը նրա ծնկներին, քնել է:
Ու հանկարծ սիրահարվել էր այդ աղջկան:
Այլևս առավոտյան էլ չէին երգում:
Գառնուկները հոտոտում էին հողը: